WSTĘP

Historia

Prace nad powstaniem bazy danych "Polska Literatura Humanistyczna" rozpoczęły się w 1998 roku z inicjatywy Rektora Uniwersytetu Śląskiego - prof. Tadeusza Sławka. Twórcy stawiają przed nią dwa cele: wyszukiwanie informacji bibliograficznych oraz wyszukiwanie cytowań przedstawicieli polskiej humanistyki zamieszczonych w polskiej literaturze humanistycznej.

Ogrom materiału oraz niewystarczające środki finansowe spowodowały konieczność utworzenia Konsorcjum uczelni, które współtworzyłyby bazę. Projekt taki przedstawiła Dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego - st. kust. mgr Wanda Dziadkiewicz 26 maja 2000 roku na spotkaniu Prorektorów ds. Nauki w Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Dotychczas chęć uczestniczenia w tworzeniu bazy "Polska Literatura Humanistyczna" zgłosiło 7 uniwersytetów.

Zawartość

W pierwszym etapie za punkt wyjścia przyjęto listę czasopism wyróżnionych przez Zespół Nauk Humanistycznych (H-01) Komisji Badań Podstawowych KBN dla następujących dziedzin: literaturoznawstwo, językoznawstwo oraz etnologia. Jest to 26 czasopism, które publikują rocznie ok. 1200 artykułów. Indeksowaniu w bazie podlegają wszystkie artykuły opublikowane w wymienionych czasopismach wraz z pełną listą bibliografii załącznikowej dołączonej do artykułu. Do bazy wprowadzane są następujące elementy:

  • W przypadku artykułu głównego (pochodzącego z indeksowanego czasopisma):
    • nazwiska i imiona wszystkich autorów
    • pełny tytuł artykułu
    • źródło: tytuł czasopisma, rok, tom, numer, strony
    • afiliacja (o ile czasopismo zamieszcza taką informację)
  • W przypadku cytowania:
    • nazwiska i inicjały imion wszystkich autorów
    • dwa pierwsze słowa tytułu pracy (lub więcej w przypadku braku autora, jeśli dwa słowa nie wystarczą do identyfikacji)
    • źródło, czyli w przypadku czasopisma: jego tytuł, rok, tom, numer, strony; w przypadku książki: jej autorzy, tytuł, miejsce i rok wydania

Wstępnie przyjęto, że do bazy wprowadzany będzie materiał z roczników bieżących i stopniowo uzupełniany o czasopisma wydane w latach 1990-2000. Z braku odpowiednich środków finansowych założenia tego nie udało się w pełni zrealizować, dlatego też artykuły z 2 czasopism (Linguistica Baltica, Rocznik Orientalistyczny) nie znalazły się jeszcze w bazie, niektóre z czasopism (np. Slavia Occidentalis, Slavia Orientalis) są reprezentowane w bazie przez 1-2 roczniki, natomiast z wielu czasopism (Pamiętnik Literacki, Lingua Posnaniensis, Język Polski, Literatura Ludowa, Polonica, Linguistica Silesiana, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego. Neophilologica) wprowadzono wszystkie artykuły opublikowane w tych latach. Do 30 kwietnia 2004 roku opracowano 7481 rekordów artykułów głównych (zawierających ponad 124967 cytowań), co stanowi ok. 70% całości publikacji z przyjętego przez nas okresu. Szczegółowe informacje, które roczniki z czasopism są indeksowane w bazie znajdują się w wykazie. Opracowywane dane poddawane są szczegółowej korekcie z autopsji. Korektę przeprowadzają 3 osoby z Uniwersytetu Śląskiego.

Ograniczenia i błędy

Do chwili obecnej nie udało się zrealizować postawionego na początku celu wprowadzania do bazy haseł przedmiotowych, abstraktów oraz afiliacji dla wszystkich autorów. Pierwszym krokiem w kierunku realizacji tego celu było spotkanie z przedstawicielami redakcji indeksowanych czasopism. Miało ono za zadanie nawiązanie współpracy z redakcjami, która w przyszłości mogłaby przynieść wiele korzyści dla obu stron.

Największą trudność przy wprowadzaniu danych do bazy stanowią różnego rodzaju błędy, które niejednokrotnie uniemożliwiają poprawne wpisanie rekordu. Przyjęliśmy zasadę niepoprawiania autorów, gdyż czynność sprawdzania każdej pozycji w bibliografii sparaliżowałaby prace nad bazą. Oto najważniejsze rodzaje błędów, jakie zauważamy podczas pracy:

  • stosowanie przez autorów różnych norm cytowań (różnych nawet w obrębie tego samego artykułu)
  • brak jednolitych, ustalonych przez redakcje, zasad tworzenia przypisów bibliograficznych oraz bibliografii załącznikowej
  • problemy z transliteracją
  • stosowanie trudnych do rozszyfrowania skrótów
  • błędy autorów
  • niedokładne lub niepełne cytowania

Możliwości wyszukiwawcze bazy

Obecnie w bazie wyszukiwanie informacji odbywa się według następujących elementów:

  • Autora - wyszukiwanie obejmuje wszystkich autorów, zarówno artykułów głównych, jak i cytowanych w indeksowanych pracach.

  • Afiliacji - wyszukiwanie obejmuje autorów artykułów głównych, pochodzących z tych czasopism indeksowanych, które umieszczają informację o afiliacji autora. W bazie są umieszczane adresy podawane przez autorów w chwili oddawania artykułu do druku.

  • Tytułu artykułu - wyszukiwanie obejmuje wszystkie artykuły w bazie (główne i cytowane). Spacja między poszczególnymi wyrazami oznacza, że wszystkie słowa muszą się znaleźć w tytule wyszukiwanego rekordu. Gwiazdka (*) zastępuje dowolny ciąg znaków.

  • Tytułu recenzji - wyszukiwanie obejmuje tytuły recenzji opublikowanych w czasopismach indeksowanych, jak również recenzji cytowanych.

  • Tytułu wydawnictwa zwartego - wyszukiwanie obejmuje tytuły cytowanych wydawnictw zwartych.

  • Tytułu czasopisma - wyszukiwanie obejmuje wszystkie tytuły czasopism, będące źródłem artykułów głównych oraz cytowanych.

Specyfika i wartość bazy

Jest to jedyna baza bibliograficzna w Polsce, która zawiera opisy bibliograficzne dokumentów z zakresu językoznawstwa, literaturoznawstwa, teorii i historii kultury oraz etnografii. Obecnie nie jest dostępna żadna baza obejmująca wszystkie typy dokumentów (książki, artykuły, materiały konferencyjne, dokumenty elektroniczne, archiwalia) o nieograniczonym zasięgu chronologicznym (od starożytności do dzisiaj), językowym i terytorialnym. Wykorzystywana najczęściej do przeszukiwań bibliograficznych Bibliografia Zawartości Czasopism, w wersji elektronicznej zawiera dane od 1996 roku i są one niepełne. Baza danych Przewodnik Bibliograficzny odnotowuje co prawda książki polskie od roku 1978, lecz nie informuje o zawartości prac zbiorowych i materiałów konferencyjnych. Tradycyjna (drukowana) wersja Polskiej Bibliografii Literackiej kończy się na roczniku 1988, a wersja elektroniczna zawiera dane za rok 1989. Baza Polska Literatura Humanistyczna idealnie wypełnia tę lukę. Jej tworzenie uzasadnione jest znajomością potrzeb użytkowników - zarówno studentów jak i pracowników naukowych - poszukujących (często bezskutecznie) literatury z tego zakresu. Indeksowanie w bazie pełnej literatury załącznikowej rozszerza możliwości wyszukiwawcze, gdyż wyszukanie chociaż jednej relewantnej pozycji na dany temat daje jednocześnie przegląd literatury wykorzystanej przez autora. Poza tym możliwe jest sprawdzenie kto daną pracę cytował, co pozwala ustalić krąg autorów zainteresowanych danym zagadnieniem. Wprowadzone w bazie pole Adres (afiliacja) pozwala na ustalenie skąd (t.zn. z jakiej instytucji) pochodzą autorzy. Baza Polska Literatura Humanistyczna ARTON ma szanse stać się nie tylko doskonałym narzędziem poszukiwań bibliograficznych, ale także materiałem do wielu analiz (nie tylko bibliometrycznych).


Data ostatniej modyfikacji: